Abuztuaren 12an eguzki-eklipse oso bat gertatuko da, gure lurraldetik behatu ahal izango dena. Eguzki eklipse batez gozatzea esperientzia aparta da, kosmosean dugun lekua gogorarazten diguna. Hala ere, babes egokirik gabe behatzeak lesio okular larriak eta itzulezinak eragin ditzake. Erretina kaltetu daiteke berehalako minik gabe sentitu gabe, eta ondorioak ordu batzuk geroago ager daitezke, horiek lehengoratzeko beranduegi denean.

Fenomeno hori modu seguruan behatzeko, Eusko Jaurlaritzako Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailak eta Osasun Sailak eta Segurtasun Sailak adierazitako segurtasun- eta prebentzio-jarraibideak bete behar dira.

Babes egokia erabiltzea ezinbestekoa da

Eguzkiari ez zaio inoiz zuzenean begiratu behar babes egokirik gabe, ezta eklipse partzial edo anular batean ere.

Era berean, ez dira seguruak método inprobisatuak, hala nola eguzkitako betaurrekoak, erradiografiak, negatibo fotografikoak edo kristal ketuak.

ISO 12312-2 ziurtagiria duten betaurrekoak

Eklipse bat behatzeko modurik errazena eta seguruena horretarako berariaz diseinatutako betaurrekoak dira, ISO 12312-2 arauaren arabera ziurtatuak.

Betaurreko hauek:

• Argi ikusgaia nabarmen murrizten dute.
• Erradiazio ultramorea eta infragorria blokeatzen dituzte.
• Behaketa labur eta seguruetarako diseinatuta daude.

Betaurreko ziurtatuak izanda ere, jarraian 45 segundo baino gehiago ez ikustea gomendatzen da, atsedenaldi laburrak eginez.

Osotasun fasea

Osotasun osoan bakarrik, ilargiak eguzki-diskoa erabat estaltzen duenean, ikus daiteke eklipsea begi hutsez. Eguzkiaren lehen argia agertu bezain laster, betaurrekoak jantzi behar dira berehala.

Zergatik da hain arriskutsua eguzkiari begiratzea?

Eguzkiak erradiazioa igortzen du uhin-luzera ugaritan, eta gai dira:

• Erretina erretzeko.
• Ikusmenaren galera partziala eragiteko.
• Kalte itzulezinak sortzea, baita eguzki-diskoaren %1 ikusgarri badago ere.

Erretinak ez du min-hartzailerik, eta, beraz, kaltea gerta daiteke pertsonak momentuan nabaritu gabe.

Tresna optikoen erabilera

Prismatikoek, teleskopioek edo kamerek argia kontzentratzen dute, eta arriskua handitzen dute. Eklipse-betaurrekoak ez dira erabili behar aparatu horietatik begiratzeko.

Teleskopioak edo pertsona adituek instalatutako eguzki-iragazki ziurtatuak dituzten tresnak baino ezin dira erabili.

Zeharkako behaketa-metodoak

Betaurrekoez gain, badira eguzkiari zuzenean begiratu behar ez dioten metodo seguruak:

• Proiekzio estenopeikoa (pinhole): eguzkiaren irudia proiektatzea kartulina bateko zulo txiki baten bidez.
• Proiekzioa prestatutako tresna astronomikoekin.
• Erakundeek eta komunikabideek eskainitako zuzeneko emanaldiak.